بهاییت، سیا و غرب آسیا

چند روز قبل کتاب «شوق آموختن» را خواندم. این کتاب نوشته «آرچیبالد روزولت» یکی از عناصر سیا در منطقه غرب آسیاست. به نظرم خواندن کتاب هایی مانند این کتاب که خاطرات مسئولان غربی و زاویه نگاه آنها به رویدادها را روایت می کنند، مفید است. در این کتاب فکت هایی راجع به کشورها، اشخاص و نهادهای جاسوسی امریکا و انگلستان وجود دارد که به کار می آید.

یکی از نکاتی که در کتاب شوق آموختن توجهم را به خود جلب کرد، خاطرات روزولت از زنی بهایی به نام «رابعه افنان» در عراق است. این زن بهایی حلقه اتصال عوامل سازمان های جاسوسی غربی با نخبگان به اصطلاح روشنفکر عراقی است. با یک جستجوی ساده در مورد نام رابعه افنان و یکی از مرتبطین او، به چند نکته رسیدم که به ترتیب در ذیل می آورم:

• «مامور سیاسی هیات «والتر بیرج» را از قبل می شناختم. گرچه آشنایی نزدیکی نداشتیم. وقتی من –جاسوس ارشد امریکا- وارد گروتون شدم «بیرج» سال ششمی بود ... او به تازگی از همسرش جدا شده بود و در به در به دنبال مصاحبی مونث می گشت، چیزی که در بغداد آن زمان چندان سهل الوصول هم نبود. ولی خوب بلد بود که توجه همان معدود زن هایی را که می توانست ببیند، جلب کند. هم او بود که مرا با محافل و مجالس عراقی، آشنا کرد. مرکز این محافل، منزل تنها بانوی برجسته عراقی، «بدیعه افنان» بیوه «حسین افنان» بود-سال 1944 میلادی-؛ او نوه «بهاء الله» بنیان گذار ایرانی فرقه بهائیه بود. بدیعه هم که خود از خانواده سرشناس و سوری الاصل «حصری» بود، اولین زن در بغداد به شمار می رفت که حجاب از چهره برگرفته است. در زمان اقامت من در بغداد، تنها معدودی از زنان، از بدیعه پیروی کرده بودند. بدیعه همچنین از معدود زنان صاحب شغل دولتی بود و آن زمان سمت بازرسی در وزارت آموزش و پرورش عراق را به عهده داشت. خانه بدیعه میعادگاه معدودی عراقی های متجدد و به اصطلاح «آزاده» بود؛ افرادی چون «علی جودت» ... و حتی «نوری پاشا سعید» نخست وزیر هم گهگاه در جلساتش شرکت می کرد. ... رئیس هیات نمایندگان ایران و چند ایرانی دیگر نیز از جمله مهمانان خانه بدیعه بودند. » شوق آموختن، آرچیبالد روزولت، ص 167 و 168
• «یکی از اولین نمودهای این تحرکات اشاره به برابری جنسیتی در اعلامیه جهانی حقوق بشر آن هم فقط در مقدمه اعلامیه بود. اشاره کردیم که در اعلامیه جهانی حقوق بشر ماده مستقلی در مورد زن و مرد وجود ندارد. در اولین پیش نویس میثاق بین المللی حقوق بشر که برای مجمع عمومی ارسال شد نیز چنین ماده ای وجود نداشت. در کمیته سوم این مطلب مورد توجه خانم بدیعه افنان دیپلمات عراقی قرار گرفت. وی عقیده داشت که وجود چنین ماده ای ضروری است؛ لذا پیشنهاد کرد که چنین ماده ای به میثاق اضافه شود و در نتیجه به اصرار او این امر در کمیته سوم تصویب شد و حاصل آن ماده 3 مشترک میثاقین است. کشورهای اسلامی اولین معترضان به درج این ماده بودند» نقش کشورهای اسلامی در تدوین و تصویب اسناد جهانی حقوق بشر، فصلنامه مطالعات حقوق بشر اسلامی
• « در اولین روزهای شکل گیری امارات، تبعیدی های عراقی مقیم ابوظبی نقش عمده ای در زمینه امور مالی این شیخ نشین داشتند و من – مقام ارشد سیا در منطقه غرب آسیا- دوبار به منزل دوست قدیمی بغدادی ام، «عدنان پاچه چی» که در ابوظبی ساکن شده و خانه ای در کنار دریا داشت رفتم و و با یکدیگر خاطرات گذشته را تجدید کردیم. من در ضیافت های شبانه بدیعه افنان با او آشنا شده بودم. او در آن زمان تازه از کالج فارغ التحصیل شده بود و همسر جذابش، سلوی، دختر علی جودت پاشا بود.» شوق آموختن، آرچیبالد روزولت، ص 462 و 463
• « صدام از من خواست که افراد حاضر را به او معرفی کنم. من –چلبی- هم گفتم: عدنان الپاچه چی و دکتر عادل و موفق. اما وقتی که گفتم عدنان الپاچه چی، رو به او کرد و گفت: دکتر پاچه چی آیا تو وزیر امور خارجه عراق نبودی؟ به او گفت: بله. و رو به صدام کرد و گفت: چرا از کویت عقب نشینی نکردی بعد از آن که از جنگ با ایران پیروز خارج شدی و دنیا با تو بود و امکانات داشتی، چرا این کار را کردی؟ جواب داد: دکتر عدنان آیا تو تایید نمی کردی کویت بخشی از عراق است؟ دکتر کتابی درباره خاطراتش از سازمان ملل نوشته بود که از مواضع عبدالکریم قاسم دفاع کرده بود که کویت جزء عراق است، عدنان دست پاچه شد و جواب داد: گذشته گذشته.»
• «به گزارش «ايلنا»، روزنامه عرب زبان الشرق الاوسط ـ چاپ لندن ـ نوشت: «عدنان پاچه چي، رئيس جمعيت دموكرات هاي مستقل عراق و عضو مجلس قانون گذاري از فراكسيون ملي عراق به رياست «اياد علاوي» نسبت به ادامه خلاء امنيتي و خشونت طايفه اي روزافزون در اين كشور هشدار داد.» بنابراين گزارش، پاچه چي در گفت وگو با الشرق الاوسط در لندن، گفت: «فراكسيون ملي عراق به دولت المالكي اعتماد ندارد.»وي افزود: «به رغم حمايت ما از مالكي، خيلي به دولت او اعتماد نداريم زيرا برخي از وزيران با شبه نظاميان و گروه هاي مسلح ارتباط دارند.».»
• « عدنان پاچه چی از رهبران سنی عراق و از اعضای برجسته سنی شورای حکومت داری عراق در سال های ابتدایی سقوط حکومت بعثی در سن 91 سالگی –سال 1394- در دبی درگذشت. به گزارش الفرات نیوز، وی در سال های اخیر در منزل شخصی اش در دبی زندگی می کرد. او به دلیل پیری بعد از دوره دوم مجلس نمایندگان عراق دیگر نامزد مجلس نشد و در آن جا ماند. وی به دلیل سکته قلبی و به هنگامی که در منزلش بود درگذشت. او در دهه پنجاه و شصت میلادی وزیر امور خارجه و نماینده عراق در سازمان ملل بود. اما بعد از بازگشت به عراق خودداری کرد و با پیشنهاد امریکایی ها برای پذیرفتن سمت مشاور امور خارجی امیر امارات متحده عربی موافقت کرد و در ثبت استقلال امارات در سازمان ملل تلاش کرد. وی بعدا تابعیت این کشور را نیز دریافت کرد..»

یادداشت های یک پابرهنه...